Παγκόσμια ημέρα για τα Δικαιώματα των Παιδιών

Παγκόσμια ημέρα για τα Δικαιώματα των Παιδιών

Η 20η Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στα παιδιά, καθώς είναι η μέρα διακήρυξης και υπογραφής της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Νοεμβρίου του 1989. Στην Ελλάδα, η Σύμβαση κυρώθηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1992 με τον Ν.2101/92 και περιλαμβάνει τρεις μεγάλες κατηγορίες δικαιωμάτων:

  • προστασία (από κάθε μορφής κακοποίηση, εκμετάλλευση, διάκριση, ρατσισμό),
  • παροχές (δικαίωμα στην εκπαίδευση, την υγεία, την πρόνοια, την ψυχαγωγία)
  • συμμετοχή (δικαίωμα στην έκφραση γνώμης, την πληροφόρηση, τον ελεύθερο χρόνο).

Δυστυχώς σήμερα τα παιδιά και οι νέοι είναι στην πρώτη γραμμή των θυμάτων της κρίσης. Ειδικότερα στη χώρα μας, η ευημερία των παιδιών έχει επηρεαστεί σημαντικά, ενώ τα δικαιώματά τους, οι ανάγκες και οι ελευθερίες βρίσκονται υπό αμφισβήτηση. Την ίδια στιγμή, η ένταση και η βία στο οικογενειακό περιβάλλον έχει αυξηθεί, ενώ καταγράφονται μια σειρά από ανεπάρκειες σε επίπεδο δομών στήριξης, όπως επίσης και δυσκολία πρόσβασης σε βασικά αγαθά, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και κοινωνική προστασία.

Άμεσες συνέπειες των παραπάνω καταγράφονται στους αυξημένους δείκτες παιδικής φτώχειας και υλικής αποστέρησης (ιδιαίτερα την περίοδο 2011-2013, ΕΛΣΤΑΤ), στους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία των παιδιών, στην εκπαίδευση και ειδικότερα στην εκπαίδευση και την προσβασιμότητα παιδιών με αναπηρία. Επίσης, μια ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα παιδιών είναι τα παιδιά που μετακινούνται διηπειρωτικά μέσω των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών και βιώνουν τις ασφυκτικές συνθήκες της ανθρωπιστικής κρίσης.

Η αναγνώριση ότι τα παιδιά έχουν δικαιώματα και δεν είναι απλώς παθητικοί αποδέκτες της φροντίδας και προστασία των ενηλίκων αποτελεί κεντρική θέση της Πολιτείας, η οποία με τη σειρά της πρέπει να λαμβάνει τις απαραίτητες πρωτοβουλίες και να υλοποιεί δράσεις, στην κατεύθυνση της προάσπισης των παιδικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, στην Ευρώπη της οικονομικής κρίσης και της λιτότητας, τα δικαιώματα των παιδιών αμφισβητούνται παρά τις διεθνείς συμβάσεις και τους καταρτισμένους χάρτες.

Από το 2015 και έπειτα, καταγράφεται μια τάση αντιστροφής της κατάστασης τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο και όλοι οι δείκτες συγκλίνουν σε μια σχετική σταθερότητα. Όμως απαιτούνται περαιτέρω βήματα για να ξεπεραστούν οι δυσμενείς συνθήκες. Ειδικότερα στον τομέα των δικαιωμάτων, η συνέργεια Κράτους, θεσμών και γονέων είναι απαραίτητη για την προστασία και την υποστήριξη των παιδιών.

Η παιδική ηλικία λόγω της φύσης και της ευπάθειας της απαιτεί μια πολιτισμένη κοινωνία στην οποία τα παιδιά πρέπει να είναι τα πρώτα που θα προστατεύονται. Η αρχή αυτή ισχύει για τις όλες τις κυβερνήσεις, τα έθνη και τις οικογένειες που έχουν την πρωταρχική ευθύνη για την προστασία των παιδιών. Τα παιδιά έχουν μόνο μία ευκαιρία να αναπτυχθούν σωστά και η δέσμευση για την προστασία των δικαιωμάτων τους πρέπει να είναι απόλυτη και ανεξάρτητη από τις περιστάσεις της κάθε περιόδου.