Άρθρο στη Νέα Σελίδα για το Δημογραφικό

Άρθρο στη Νέα Σελίδα για το Δημογραφικό

Η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προφίλ Υγείας 2017» επιβεβαιώνει πως το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση στην Ελλάδα αυξάνεται σταθερά. Ωστόσο, από το 2011 και για πρώτη φορά μεταπολεμικά, ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται˙ oι νέοι κάτοικοι που γεννιούνται ή μεταναστεύουν από άλλες χώρες είναι λιγότεροι από τους κατοίκους που πεθαίνουν και από αυτούς που μεταναστεύουν στο εξωτερικό.

Η οικονομική κρίση και τα προγράμματα λιτότητας, η κατεδάφιση του Κοινωνικού Κράτους από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, η αποσπασματική έως ανύπαρκτη στήριξη των νέων ζευγαριών, η γενικευμένη οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια λειτουργούν ως μηχανισμός τροχοπέδησης για την αύξηση και την ευημερία του πληθυσμού. Επίσης, οι υψηλοί δείκτες ανεργίας, η μείωση του εισοδήματος και η έλλειψη προοπτικής σταδιοδρομίας έχουν οδηγήσει στη φυγή νέου σε ηλικία και υψηλά εξειδικευμένου ανθρωπίνου δυναμικού σε χώρες του εξωτερικού.

Η άνοδος του μέσου προσδόκιμου ζωής, η μετανάστευση και η φθίνουσα τάση του δείκτη γονιμότητας, συντελούν στη διεύρυνση της δημογραφικής γήρανσης και στη μείωση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Οι επιπτώσεις του φαινομένου αποκτούν μια σειρά από κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις καθώς προβλέπεται – μεταξύ άλλων – μείωση της παραγωγικής ικανότητας, συρρίκνωση του παραγόμενου εγχώριου προϊόντος και περιορισμός της διάθεσης του στην εγχώρια και διεθνή αγορά. Παράλληλα, διευρύνεται η «ψαλίδα» εργαζόμενων-συνταξιούχων δημιουργώντας μεγαλύτερες δυσκολίες στη χρηματοδότηση του συνταξιοδοτικού συστήματος και τη διατήρηση του επιπέδου των κοινωνικών παροχών.

Παρά το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον και τις ιδεοληψίες μέρους των δανειστών και της Αντιπολίτευσης, τα τελευταία χρόνια σχεδιάζουμε και υλοποιούμε στοχευμένες πολιτικές για τη στήριξη των παιδιών και των οικογενειών. Πρόσφατα θεσπίστηκε μια νέα αρχιτεκτονική απόδοσης των οικογενειακών επιδομάτων, εισάγοντας δίκαια εισοδηματικά κριτήρια. Πιο συγκεκριμένα, ο κύριος όγκος οικογενειών με 1 ή 2 παιδιά λαμβάνει αύξηση από 57 έως 110% και το 50% των τρίτεκνων και πολύτεκνων ενισχύεται από 15 έως 57%. Οι οικογένειες που ανήκουν στις υψηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες θα υποστούν ελάχιστες μειώσεις, οι οποίες θα αντιμετωπιστούν εντός του 2018.

Επίσης, η αποτελεσματική εξοικονόμηση δαπανών των Υπουργείων επιτρέπει την δημιουργία 400 νέων βρεφονηπιακών σταθμών σε όλη τη χώρα, με στόχο την κάλυψη 10.000 παιδιών, ενώ μέχρι το 2020 δρομολογείται η δημιουργία 1.800 επιπλέον για 45.000 παιδιά. Στο ίδιο μήκος κύματος, συνεχίζονται τα «Σχολικά Γεύματα» για 130.000 μαθητές δημοτικού, με στόχο την επέκταση σε 500.000 μαθητές δημοτικού και γυμνασίου για το 2019. Η συγκεκριμένη δράση παρότι αποτέλεσε σημείο πολιτικής τριβής και χλευασμού από την Αντιπολίτευση, είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την αντιμετώπιση του υποσιτισμού και της παιδικής παχυσαρκίας.

Η μείωση της παιδικής φτώχειας, η οποία ανήλθε στο 26,5% το 2014, αποτελεί σημαντική προτεραιότητα ώστε να καταπολεμηθούν οι στερήσεις, οι ανισότητες και η αναπαραγωγή της φτώχειας. Για την στήριξη του παιδικού πληθυσμού και των οικογενειών υλοποιείται το Πρόγραμμα για την Αντιμετώπιση της Ανθρωπιστικής Κρίσης και το ΚΕΑ, ενώ η υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων εξασφαλίζει την πρόσβαση σε δομές υγείας και επιπλέον παρέχει δωρεάν οδοντιατρική φροντίδα, εμβολιαστική κάλυψη και υπηρεσίες φροντίδας μητρότητας.

Για την αντιμετώπιση του brain drain χρηματοδοτείται η έρευνα, αναδεικνύεται η κοινωνική της διάσταση και συνδέεται με την καινοτόμα επιχειρηματικότητα. Τα τελευταία δύο χρόνια η συνολική δαπάνη αυξήθηκε κατά 265 εκατ. € (0,84% του ΑΕΠ), αναπτύσσονται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, αξιοποιούνται τα ερευνητικά αποτελέσματα, προβλέπονται υποτροφίες για διδακτορικούς και μεταδιδακτορικούς φοιτητές και ενισχύονται τα ΑΕΙ και τα Ερευνητικά Ιδρύματα της χώρας.

Συμπερασματικά, είναι σαφές πως το σχέδιο εξόδου από την κρίση περιλαμβάνει και πολιτικές που θα οδηγήσουν σε ένα θετικό σενάριο εξέλιξης του πληθυσμού, στοχεύοντας στην αύξηση των γεννήσεων, στη διαμόρφωση θετικού μεταναστευτικού ισοζυγίου και στην αναχαίτιση της δυναμικής του brain drain. Στην αντίθετη περίπτωση, το δημογραφικό πρόβλημα είναι ικανό να υπονομεύσει την αναπτυξιακή πορεία της χώρας, καθιστώντας την πιο γερασμένη χώρα της Γηραιάς Ηπείρου.

Link